पाचगणी न्यूज नेटवर्क
पांचगणी : एरवी धुवाधार पाऊस आणि दाट धुक्यासाठी प्रसिद्ध असलेला महाबळेश्वर तालुका यंदा मात्र अभूतपूर्व अशा दुष्काळाच्या छायेत सापडला आहे. पावसाच्या अनिश्चिततेमुळे आणि तीव्र ताणामुळे डोंगरदऱ्यांतील शेती उद्ध्वस्त होण्याच्या मार्गावर असून, पावसाच्या भरवशावर पेरलेली पिके डोळ्यांसमोर कोमेजताना पाहण्याची भीषण वेळ इथल्या शेतकऱ्यांवर आली आहे. पिकांसाठी केलेला मोठा खर्च, कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहाच्या अपेक्षा आणि हंगामाच्या उत्पन्नाची स्वप्ने पावसाने दांडी मारल्यामुळे पार धुळीस मिळाली आहेत. या पार्श्वभूमीवर शासनाने महाबळेश्वर तालुका दुष्काळग्रस्त म्हणून जाहीर केल्यानंतर, आता प्रशासनाकडून नुकसानीचे पंचनामे युद्धपातळीवर सुरू झाले आहेत.
महाबळेश्वर तालुक्यात एकूण ११३ गावे असून, येथील एकूण पेरणी क्षेत्र सुमारे ४ हजार ३९४ हेक्टर आहे. या शेतीवर जवळपास १७ हजार शेतकरी (खातेदार) प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे अवलंबून आहेत. डोंगराळ भाग असल्याने येथील बहुतांश शेती पूर्णपणे मान्सूनच्या पावसावरच अवलंबून असते. मात्र, यंदा पावसाचे प्रमाण अत्यंत कमी आणि असमान राहिल्याने पिकांची वाढ खुंटली असून शेतकरी पुरते आर्थिक संकटात सापडले आहेत.
या भयानक परिस्थितीची गंभीर दखल घेत महसूल आणि कृषी विभागाच्या संयुक्त पथकांनी प्रत्यक्ष शेतशिवारात जाऊन पंचनाम्याची प्रक्रिया वेगाने राबवण्यास सुरुवात केली आहे. मिळालेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, तालुक्यातील ५२ गावांमध्ये आतापर्यंत पाहणी पूर्ण झाली असून, यामध्ये सुमारे १२९० बाधित शेतकऱ्यांच्या ६०.४० हेक्टर क्षेत्रावरील पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे नोंदवले गेले आहेत. (यात सुरुवातीच्या टप्प्यात ४२ गावांतील ७८१ खातेदारांच्या ३२ हेक्टर क्षेत्राचा समावेश होता, ज्याचा विस्तार आता वाढला आहे). उर्वरित गावांमध्येही टप्प्याटप्प्याने हे पंचनामे पूर्ण केले जात आहेत.
महसूल अधिकारी, कृषी अधिकारी, पोलीस पाटील आणि स्थानिक शेतकऱ्यांच्या प्रत्यक्ष उपस्थितीत हे पंचनामे केले जात आहेत. अधिकाऱ्यांचे पथक शेतात जाऊन पिकांची सद्यस्थिती, पावसाअभावी झालेली हानी आणि बाधित क्षेत्र याची अचूक नोंद करत आहे. या प्रक्रियेत दानवली, कासवंड आणि उंबरी यांसारख्या विविध गावांतील शेतशिवारांना प्रत्यक्ष भेटी देऊन शेतकऱ्यांशी चर्चा करण्यात आली आहे.
शासनाची मदत आणि अचूक नोंदीची अपेक्षा
शेतकऱ्यांसाठी हा पंचनामा केवळ कागदोपत्री नोंद नसून, संकटाच्या काळात मिळणाऱ्या सरकारी मदतीचा एकमेव आधार आहे. त्यामुळे प्रशासनाने कोणतीही त्रुटी न ठेवता प्रत्यक्ष परिस्थितीनुसार अचूक पंचनामा करावा, जेणेकरून एकही पात्र शेतकरी मदतीपासून वंचित राहणार नाही, अशी आग्रही मागणी नुकसानग्रस्त शेतकरी वर्गाकडून होत आहे. सर्व गावांचे पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतर अंतिम अहवाल पुढील आर्थिक मदतीच्या कार्यवाहीसाठी राज्य शासनाकडे सादर केला जाणार आहे.
”दुष्काळ जाहीर झाल्यानंतर महसूल व कृषी विभागाच्या संयुक्त पथकांकडून प्रत्यक्ष शेतशिवारात जाऊन पंचनामे केले जात आहेत. कोणतेही नुकसान पंचनाम्यापासून वंचित राहू नये, यासाठी संबंधित विभागांना स्पष्ट सूचना देण्यात आल्या आहेत. नुकसानीची अचूक नोंद व्हावी यासाठी शेतकऱ्यांनी स्वतः शेताच्या बांधावर उपस्थित राहून अधिकाऱ्यांना योग्य माहिती देऊन सहकार्य करावे.”
— सचिन मस्के (तहसीलदार, महाबळेश्वर)
