पदाने मिळतो केवळ अधिकार, पण कार्याने निर्माण होतो अजरामर आदर!”
काही व्यक्ती पदामुळे मोठ्या होतात, तर काहींच्या अलौकिक आणि निष्ठामयी कार्याने त्या पदालाच एक वेगळे मोठेपण, सन्मान आणि प्रतिष्ठा प्राप्त होते. स्वाती मॅडम हे याच दुर्मिळ वर्गातील अत्यंत समर्पित व्यक्तिमत्त्व! प्रसिद्धीच्या झोतात राहण्याची अजिबात हाव न बाळगता, कसलाही गाजावाजा न करता आणि पदाचा कोणताही बडेजाव न मिरवता समाजाच्या शेवटच्या घटकापर्यंत मदतीचा हात पोहोचवणे, हीच त्यांच्या रोजच्या जगण्याची आणि व्यक्तिमत्त्वाची खरी ओळख आहे.
”जिथे निरपेक्ष सेवेची ओढ असते, तिथे पदाचा अहंकार आपोआप गळून पडतो.”
आज त्या ‘इनरव्हील क्लब’च्या पाच जिल्ह्यांच्या अध्यक्षा म्हणून अत्यंत महत्त्वाची, व्यापक आणि जबाबदारीची धुरा अतिशय सक्षमतेने सांभाळत आहेत. पाच जिल्ह्यांचे नेतृत्व करणे ही साधी गोष्ट नाही; मात्र पद जितके मोठे, तितकीच स्वाती मॅडम यांची नम्रता अधिक भावणारी ठरते. समाजकारणात अहोरात्र सक्रिय राहून गरजू विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणणे, वंचित घटकांसाठी अन्नदान, शाळांमध्ये पुस्तके व शैक्षणिक साहित्याचे वाटप, गरजू कुटुंबांना ब्लँकेट व इतर अत्यावश्यक वस्तूंची वेळेत मदत पुरवणे या सर्व उपक्रमांत त्यांचा थेट सहभाग असतो. त्यांच्या या सेवायज्ञामागे प्रसिद्धीची वा कौतुकाची कोणतीही अपेक्षा नसून, केवळ अंतर्मनातील आत्मसमाधानाची भावना आणि समाजाविषयीचे नितांत प्रेम असते.
”शिक्षण हे केवळ अक्षरांचे ज्ञान नाही, तर ते समृद्ध जीवनाचे अधिष्ठान आहे!”
शिक्षण क्षेत्र हे त्यांच्या जीवनकार्याचे आणखी एक अत्यंत महत्त्वाचे आणि जिव्हाळ्याचे अंग राहिले आहे. शाळेच्या सचिव म्हणून जबाबदारी सांभाळताना त्या केवळ प्रशासकीय कागदपत्रांपर्यंत मर्यादित राहत नाहीत, तर प्रत्यक्ष मैदानात उतरून विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाचा दर्जा कसा उंचावेल यावर भर देतात. केवल पुस्तकी ज्ञान देऊन चालत नाही, तर विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकास झाला पाहिजे, ही त्यांची स्पष्ट भूमिका असते. यासाठी शाळेमध्ये रोज नवनवीन उपक्रम राबवणे, विद्यार्थ्यांवर मूल्याधिष्ठित संस्कार घडवणे, त्यांच्यातील सुप्त गुण शोधून कौशल्यविकास साधणे आणि भविष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी नव्या संधी निर्माण करणे, यासाठी त्या रात्रंदिवस धडपडत असतात.
”समस्येवर केवळ बोट ठेवणे सोपे, पण त्यावर भक्कम मार्ग काढणे हेच खऱ्या नेत्याचे लक्षण!”
त्यांच्या कामाची आणि कार्यपद्धतीची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे कोणतीही अडचण किंवा समस्या समोर आली की जबाबदारी दुसऱ्यावर ढकलण्याऐवजी किंवा हात वर करण्याऐवजी त्यावर तातडीने उत्तर शोधणे. “हे माझे काम नाही” असा सोयीस्कर विचार त्यांच्या शब्दकोशातच नाही, तर “हे काम अधिक प्रभावी आणि दर्जेदार कसे करता येईल?” हाच सकारात्मक दृष्टिकोन त्यांच्या प्रत्येक निर्णयातून दिसून येतो.
”कर्तृत्वाची प्रकाशपेरणी अशीच राहो, सेवेचा हा वसा अविरत चालत राहो!”
एकीकडे कौटुंबिक जबाबदाऱ्या, दुसरीकडे शाळेचे प्रशासकीय व शैक्षणिक काम आणि तिसरीकडे पाच जिल्ह्यांमधील व्यापक समाजकार्य—या तिन्ही आघाड्यांवर अत्यंत सहजतेने व कौशल्याने समतोल साधत काम करणारे स्वाती मॅडम यांचे हे बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व आज अनेक महिलांसाठी आणि कार्यकर्त्यांसाठी प्रेरणास्रोत ठरले आहे. त्यांच्या या प्रदीर्घ सेवाप्रवासात कामाची सचोटी आणि माणसांना जोडून ठेवण्याची कला स्पष्टपणे दिसून येते.
वाढदिवसाच्या या शुभप्रसंगी आदरणीय स्वाती मॅडम यांना मनःपूर्वक आणि उदंड आयुष्याच्या हार्दिक शुभेच्छा! त्यांच्या सेवेची ही तेजोमय ज्योत अशीच सतत तेवत राहो, शिक्षणाचा प्रकाश अधिकाधिक अंधारलेल्या जीवनांत पोहोचत राहो आणि त्यांच्या कार्यातून माणुसकीची नव-नवीन व आदर्श उदाहरणे समाजात निर्माण होत राहोत, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना!
स्वाती मॅडम यांना वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा!
— प्रमोद रांजणे
